planeet
Venus (2)

Wat je ziet
De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.
Interpretatie van het project
Venus (heliocentrisch) verschijnt als de man met opgeheven hand en eigenaardige hoed, precies tussen het felle Jupiter‑schot en de sombere Saturnus‑schutter. Leg je De Nachtwacht horizontaal als een Copernicaanse kaart, dan vormt zijn opgestoken hand de markering van Venus’ maximale elongatie (≈ 46°) tijdens de totale maansverduistering…
Zelf vergelijken
Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.
Open het interactieve schilderij →Uitgebreide toelichting van het project
Venus (heliocentrisch) verschijnt als de man met opgeheven hand en eigenaardige hoed, precies tussen het felle Jupiter‑schot en de sombere Saturnus‑schutter. Leg je De Nachtwacht horizontaal als een Copernicaanse kaart, dan vormt zijn opgestoken hand de markering van Venus’ maximale elongatie (≈ 46°) tijdens de totale maansverduistering van 8 oktober 1642; zo kruist de avondster visueel de banen van de aard‑ en reuzenplaneten.
Kleur & iconografie
Het zachte koper‑geel van zijn wambuis verwijst naar het metaal Venus (koper) en haar warme schemerglans. De weirde hoed – met golvende rand die een crescentsikkel suggereert – vangt een streepje lood‑wit dat de door Galileï getekende fasen citeert. Zijn opgeheven hand reflecteert daarbij het klassieke Venus‑symbool (♀): spiegel (cirkel) + handvat.
Orbitalen & schaal
In heliocentrisch perspectief ligt Venus’ baan op 0,72 AE; in verf vertaalt Blaeu dit naar de krappe ruimte tussen Jupiter en Saturnus op het doek. De lichte kanteling (≈ 3,4°) van zijn arm volgt Venus’ maximale baanhelling, terwijl de horizontale afstand tot de Jupiter‑vlam de werkelijke 0,28 AE‑kloof tot de Aarde weergeeft.
Blaeu‑signatuur
Let op de dunne verdigrisstreep (gepatineerd kopergroen) langs de mouwzoom: samen met het lood‑wit van Jupiter en het lood‑zwart van Saturnus vormt dit een tri‑metalen code waarmee dr. Joan Blaeu de drie zogeheten verplaatsingsplaneten in één kleurakkoord ondertekent.
Detail om op te letten
Zoom in op de bovenste hoedrand: één ragfijn penseelstreepje lood‑wit beschrijft exact de ellipsvorm van Venus’ sikkel op 8 oktober 1642. Dat minuscule accent, haast niet groter dan de planeet zelf in de telescoop van Galileï, verraadt Blaeu’s precieze astro‑calculatie midden in Rembrandts schuttersgewoel.
Bronnen en astronomische vergelijking
De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.
Bekijk de astronomische vergelijking in Stellarium ↗
Bij dit onderwerp zijn nog geen afzonderlijke bronverwijzingen opgenomen.
Over het onderzoek en de auteurTechnische gegevens en coördinaten
Stellariumgegevens
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| object | venus |
| dateTime | 1642-10-08T04:30:00Z |
| lat | 52.377956 |
| lng | 4.89707 |
| fov | 40 |
Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)
| Nummer | Coördinaten |
|---|---|
| 1 | 1890, 1496 |
| 2 | 1951, 1645 |
| 3 | 2171, 1595 |
| 4 | 2112, 1461 |
