planeet
Uranus (7)

Wat je ziet
De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.
Interpretatie van het project
Uranus in De Nachtwacht Uranus was in 1642 nog geen “officiële” planeet, pas in 1781, maar in de trommel (Sterrenbeeld Weegschaal )van Nachtwacht is hij verrassend precies vastgelegd. Het grote slaggat (en een kleiner tweede gat) fungeren als vensters op een ontdekking die pas anderhalve eeuw later in de sterrencatalogi zou…
Zelf vergelijken
Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.
Open het interactieve schilderij →Uitgebreide toelichting van het project
Uranus in De Nachtwacht
Uranus was in 1642 nog geen “officiële” planeet, pas in 1781, maar in de trommel (Sterrenbeeld Weegschaal )van Nachtwacht is hij verrassend precies vastgelegd. Het grote slaggat (en een kleiner tweede gat) fungeren als vensters op een ontdekking die pas anderhalve eeuw later in de sterrencatalogi zou verschijnen.
Heliocentrisch (drie snapshots)
- : Uranus staat nét buiten de rand van Weegschaal; de maan en Venus schuiven van rechts onder binnen. In de verf zie je dit als de twee schuine trommelstrepen onder het vel. Stellarium
- : De maan is op dezelfde positie, maar Uranus staat nu midden op de trommel – verbeeld door het grote gat in het trommel. Stellarium
- : De maan herhaalt haar positie; Uranus is vooruitgeschoven en verschijnt als het kleine gat net bovenaan het vel, waarna hij weer om zal keren. Stellarium
Samen vormen de drie gaten en strepen een mini-“time-lapse” van Uranus’ langzame, 84-jarige omloop rond de zon, precies zichtbaar wanneer je het doek als Copernicaanse kaart platlegt. Zie hiervoor onderstaande afbeelding:

Het spoor hieronder toont hoe Venus vergezeld door de Maan en Uranus haar intrede doet in het sterrenbeeld Weegschaal, als een hemels choreogram gevangen in licht. Een belangrijke gebeurtenis als je weet waar je moet kijken. Onderstaande afbeelding moet nog 180gr draaien. Venus komt ten opzichte van het doek van beneden.
Geocentrisch (frontaal aanzicht)
Kijk je het schilderij recht van voren, dan valt het grote gat samen met Uranus’ visuele positie ten opzichte van de andere planeten tijdens de bloedmaan-nacht. Ondanks dat Uranus in 1642 onbekend was, klopt de opstelling tot op de graad met moderne hemelsferen. Zie ook de afbeelding helemaal onderaan.
Blaeu’s verborgen hand
Dat een “onontdekte” planeet op drie verschillende data consequent wordt gemarkeerd, wijst op de betrokkenheid van dr. Joan Blaeu. De trommelstrepen volgen exact de ecliptica-hoek en herhalen meetpunten uit zijn Atlas Maior. Wat voor de 17e-eeuwse toeschouwer slechts een kolfslag leek, blijkt een subtiele astronomische notitie. Let op dat alles al ruim voor de oplevering en dus voor de gebeurtenis berekend en bekend was. Alles bij elkaar toont het aan dat ruim voor 1642, het jaar van de oplevering van de Nachtwacht, Uranus als planeet volledgig bekend was.
Detail om op te letten
Zoom in op de koperen spanhuls links van het grote gat: daar ligt een minuscuul likje lood-wit verf dat de ecliptische lengte van Uranus op markeert. Eén stip verf die drie eeuwen wetenschap vooruitloopt.
Bronnen en astronomische vergelijking
De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.
Over het onderzoek en de auteurTechnische gegevens en coördinaten
Stellariumgegevens
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| object | uranus |
| dateTime | 1642-09-27T06:26:00Z |
| lat | 52.377956 |
| lng | 4.89707 |
| fov | 40 |
Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)
| Nummer | Coördinaten |
|---|---|
| 1 | 1969, 1274 |
| 2 | 1978, 1347 |
| 3 | 2071, 1344 |
| 4 | 2033, 1268 |
