planeet
Mercurius (1)

Wat je ziet
De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.
Interpretatie van het project
Mercurius verschijnt in het geocentrische deel van De Nachtwacht als de schutter rechts met de gevleugelde helm. Zijn helmvleugels en nerveuze houding verwijzen naar de goddelijke bode die altijd dicht bij de zon cirkelt. Geocentrisch (vanaf straatniveau) Tijdens de bloedmaan van 8 oktober 1642 stond Mercurius amper een handbreedte ten…
Zelf vergelijken
Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.
Open het interactieve schilderij →Uitgebreide toelichting van het project
Mercurius verschijnt in het geocentrische deel van De Nachtwacht als de schutter rechts met de gevleugelde helm. Zijn helmvleugels en nerveuze houding verwijzen naar de goddelijke bode die altijd dicht bij de zon cirkelt.
Geocentrisch (vanaf straatniveau)
Tijdens de bloedmaan van 8 oktober 1642 stond Mercurius amper een handbreedte ten oosten van de zon – onzichtbaar in de ochtendschemer, maar astronomisch precies daar. Om dat in verf te vangen zonder het hele doek te verkleinen, plaatste Rembrandt hem links van het lichtende meisje (de zonfiguur). Zo behoudt het schilderij de juiste volgorde zon → Mercurius, terwijl de kleine planeet toch prominent genoeg wordt om op te vallen. Deze slimme “linksomwisseling” lost het schaalprobleem van een echte hemelprojectie op, waarin Mercurius anders vlak óp de zon terecht zou komen.
Compositorische rol
Zijn glanzende rapier fungeert als denkbeeldige lijn naar de zon en snijdt de ecliptica onder dezelfde hoek als het musket (aardas). Hierdoor krijgt de kijker een visuele maatlat om afstanden tussen de binnenplaneten te vergelijken.
Detail om op te letten
Zoom in op het piepkleine likje licht op de rand van zijn vleugelhelm: dat stipje lood‑wit markeert Mercurius’ ware elongatie op het moment van de eclips – een bijna onzichtbare, maar o zo nauwkeurige astronomische notitie in verf.
Bronnen en astronomische vergelijking
De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.
Bekijk de astronomische vergelijking in Stellarium ↗
Bij dit onderwerp zijn nog geen afzonderlijke bronverwijzingen opgenomen.
Over het onderzoek en de auteurTechnische gegevens en coördinaten
Stellariumgegevens
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| object | mercury |
| dateTime | 1642-10-08T04:30:00Z |
| lat | 52.377956 |
| lng | 4.89707 |
| fov | 40 |
Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)
| Nummer | Coördinaten |
|---|---|
| 1 | 48, 1195 |
| 2 | 48, 1885 |
| 3 | 376, 1930 |
| 4 | 180, 1233 |
