← Terug naar jouw weergave

planeet

Mercurius (1)

Uitsnede: Mercurius
Detail uit het oorspronkelijke schilderij

Wat je ziet

De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.

Interpretatie van het project

Mercurius verschijnt in het geocentrische deel van De Nachtwacht als de schutter rechts met de gevleugelde helm. Zijn helmvleugels en nerveuze houding verwijzen naar de goddelijke bode die altijd dicht bij de zon cirkelt. Geocentrisch (vanaf straatniveau) Tijdens de bloedmaan van 8 oktober 1642 stond Mercurius amper een handbreedte ten…

Zelf vergelijken

Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.

Open het interactieve schilderij →

Uitgebreide toelichting van het project

Mercurius verschijnt in het geocentrische deel van De Nachtwacht als de schutter rechts met de gevleugelde helm. Zijn helmvleugels en nerveuze houding verwijzen naar de goddelijke bode die altijd dicht bij de zon cirkelt.

Geocentrisch (vanaf straatniveau)
Tijdens de bloedmaan van 8 oktober 1642 stond Mercurius amper een handbreedte ten oosten van de zon – onzichtbaar in de ochtendschemer, maar astronomisch precies daar. Om dat in verf te vangen zonder het hele doek te verkleinen, plaatste Rembrandt hem links van het lichtende meisje (de zonfiguur). Zo behoudt het schilderij de juiste volgorde zon → Mercurius, terwijl de kleine planeet toch prominent genoeg wordt om op te vallen. Deze slimme “linksomwisseling” lost het schaalprobleem van een echte hemelprojectie op, waarin Mercurius anders vlak óp de zon terecht zou komen.

Compositorische rol
Zijn glanzende rapier fungeert als denkbeeldige lijn naar de zon en snijdt de ecliptica onder dezelfde hoek als het musket (aardas). Hierdoor krijgt de kijker een visuele maatlat om afstanden tussen de binnenplaneten te vergelijken.

Detail om op te letten
Zoom in op het piepkleine likje licht op de rand van zijn vleugelhelm: dat stipje lood‑wit markeert Mercurius’ ware elongatie op het moment van de eclips – een bijna onzichtbare, maar o zo nauwkeurige astronomische notitie in verf.

Bronnen en astronomische vergelijking

De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.

Bekijk de astronomische vergelijking in Stellarium ↗

Bij dit onderwerp zijn nog geen afzonderlijke bronverwijzingen opgenomen.

Over het onderzoek en de auteur
Technische gegevens en coördinaten

Stellariumgegevens

EigenschapWaarde
objectmercury
dateTime1642-10-08T04:30:00Z
lat52.377956
lng4.89707
fov40

Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)

NummerCoördinaten
148, 1195
248, 1885
3376, 1930
4180, 1233
Mercurius
Duiding van het project. Klik voor de volledige afbeelding.
← Terug naar jouw weergave