sterrenbeeld
Hagedis (Lac)

Wat je ziet
De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.
Interpretatie van het project
Hagadis – een oud‑Griekse benaming voor “de Kleine Geit” – duikt in De Nachtwacht op als de kleine compagnievlag rechts van de grote Perseus‑banier. In de röntgenfoto is te zien dat het onderste stuk van de vlaggenstok expres is verdonkerd; daardoor ontstaat aan het doek dezelfde lichte knik die de sterren η en ζ Aurigae (de historische…
Zelf vergelijken
Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.
Open het interactieve schilderij →Uitgebreide toelichting van het project
Hagadis – een oud‑Griekse benaming voor “de Kleine Geit” – duikt in De Nachtwacht op als de kleine compagnievlag rechts van de grote Perseus‑banier. In de röntgenfoto is te zien dat het onderste stuk van de vlaggenstok expres is verdonkerd; daardoor ontstaat aan het doek dezelfde lichte knik die de sterren η en ζ Aurigae (de historische Hagadis‑sterretjes) in de hemel vormen.
Oriëntatie & positionering
Vanuit het bovenaanzicht volgt de volledige stok exact de 23½°‑hoek van de aardas, zodat Hagadis – net als de grote vlag – netjes in het ecliptica‑raster past. Trek je een denkbeeldige lijn van de top van de kleine vlag naar links‑boven, dan kom je uit bij de Poolster op de punt van de grote vlaggenstok. Daarmee verankert Hagadis de noordoost‑hemel in hetzelfde kompasstelsel als Perseus en de Grote Beer.
Compositorische rol
Omdat Hagadis een bescheiden sterrengroep is, fungeert de kleine vlag als visuele tussenstop tussen de massieve Perseus‑vlag en de dunne lijnen van de achterste speren (Orion). Het donkere onderste stokdeel creëert bovendien een optische “breuk”, waardoor de kijker de twee Helden‑sterren in Auriga meteen als los koppel herkent.
Detail om op te letten
Zoom in op het minuscule lood‑wit stipje aan de hoek waar de donkere en lichte houtnerf elkaar raken: dat punt markeert η Aurigae’s ecliptische lengte op 8 oktober 1642, exact berekend en met één penseelprik vastgezet.
Bronnen en astronomische vergelijking
De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.
Bekijk de astronomische vergelijking in Stellarium ↗
Bij dit onderwerp zijn nog geen afzonderlijke bronverwijzingen opgenomen.
Over het onderzoek en de auteurTechnische gegevens en coördinaten
Stellariumgegevens
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| object | lacerta |
| dateTime | 1642-10-08T04:30:00Z |
| lat | 52.377956 |
| lng | 4.89707 |
| fov | 40 |
Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)
| Nummer | Coördinaten |
|---|---|
| 1 | 1378, 227 |
| 2 | 1330, 415 |
| 3 | 1478, 423 |
| 4 | 1808, 926 |
| 5 | 1840, 909 |
| 6 | 1405, 233 |
