sterrenbeeld
Grote Hond (CMa)

Wat je ziet
De uitsnede toont het gemarkeerde gebied in het oorspronkelijke schilderij. Bekijk de vormen, kleuren en plaats.
Interpretatie van het project
Grote Hond (Canis Major) is letterlijk tot leven gewekt in De Nachtwacht als de rustende hond rechtsonder. Zijn liggende houding onder de speren van Orion volgt exact de hemelpositie van Canis Major tijdens de avond van 24 februari 1643 – de nacht van de beroemde conjunctie Jupiter‑Saturnus waaraan de hele rechterhelft van het doek is…
Zelf vergelijken
Gebruik Vergelijken om het origineel en de duiding van het project op dezelfde schaal te bekijken.
Open het interactieve schilderij →Uitgebreide toelichting van het project
Grote Hond (Canis Major) is letterlijk tot leven gewekt in De Nachtwacht als de rustende hond rechtsonder. Zijn liggende houding onder de speren van Orion volgt exact de hemelpositie van Canis Major tijdens de avond van 24 februari 1643 – de nacht van de beroemde conjunctie Jupiter‑Saturnus waaraan de hele rechterhelft van het doek is gewijd.
Oriëntatie & plaatsing
Leg het schilderij horizontaal als sterrenkaart: boven de hond rijst het speren‑Orionveld, links bevinden zich de Plejaden en de halve maan uit dezelfde winterhemel. De hond ligt een handbreedte onder Orions gordel, precies zoals Canis Major in de lucht verschijnt. Zijn kop is licht naar links gedraaid – dat is de richting waarin Sirius die avond zijn eerste schittering gaf net boven de horizon.
Sirius als naamplaatje
Aan de halsband bungelt een ovalen koperen plaatje; in verf is een minuscuul likje lood‑wit geplaatst op de plek waar het licht vangt. Dat ene stipje stelt Sirius voor, de helderste ster aan de hemel. Blaeu gebruikte hier dezelfde micro‑signatuurtechniek als bij Jupiters manen: één penseelprik legt een ster vast die normaliter de duisternis doorboort.
Conjunctie‑context
Tijdens de samenstand van Jupiter en Saturnus vormde Sirius samen met Mars en de maan een diagonale lijn die naar de planeten reikte. In het doek verbindt de blikrichting van de hond (naar links‑boven) diezelfde lijn met de witte luitenant (Jupiter) en de zwarte kapitein (Saturnus). Zo fungeert Canis Major als optische gids van de winterdriehoek in Blaeu’s verborgen planetarium.
Detail om op te letten
Zoom in op de zachte lichtwaas rond de poot van de hond: het iets lichtere pigment daar markeert de nevelige Messier 41, het open cluster dat net ten zuiden van Sirius ligt – een extra bewijs dat Rembrandt en Blaeu ook de “kleine buren” in hun kosmische kaart niet vergaten.
Bronnen en astronomische vergelijking
De interpretatie op deze pagina is van dit project. De verwijzingen hieronder komen uit de toelichting. Een vergelijking in Stellarium toont de opgegeven hemelstand; zij is op zichzelf geen historische bron voor Rembrandts bedoeling.
Bekijk de astronomische vergelijking in Stellarium ↗
Bij dit onderwerp zijn nog geen afzonderlijke bronverwijzingen opgenomen.
Over het onderzoek en de auteurTechnische gegevens en coördinaten
Stellariumgegevens
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| object | canismajor |
| dateTime | 1643-02-24T18:00:00Z |
| lat | 52.377956 |
| lng | 4.89707 |
| fov | 40 |
Coördinaten op de Nachtwacht (3734 × 3113)
| Nummer | Coördinaten |
|---|---|
| 1 | 2837, 2505 |
| 2 | 2758, 2721 |
| 3 | 3160, 2820 |
| 4 | 3211, 2531 |
